FYN PORSELEIN – HELENA HUGO

Fyn porselein

’n Ouma, ’n ma en ’n kleindogter neem bestek op van hulle lewe. Elkeen meen dat haar lewe, soos die stand van teeblare onderin ’n koppie, so heel anders as die ander twee s’n verloop het. Maar wie kan weet? Elke lewe, fyn soos ’n porseleinteekoppie, kan so maklik breek.

Met diepgaande insig en ’n sterk sin vir die ironiese verken Hugo in hierdie roman jeug en ouderdom, voorkennis en nakennis en onbegrip tussen die generasies, en laat die leser met verwonderde ontroering. Uit die heel gewoonste gegewe verken sy met hierdie roman ’n vraagstuk so oud soos die mensdom: Kan ’n ander mens – selfs dié naaste aan jou – ooit ten volle geken word?

Jy kan boeke lees en argiewe omdolwe, jy kan met mense praat en hulle uitvra, jy kan briewe lees en kaste omkeer. Jy kan hoe ver in die verlede terugdelf en hoeveel kruisverwysings maak, daar is altyd die onverklaarbare, die dubbelsinnige wat jy nie kan ken of kan verklaar nie.

Lees hierdie lekker lusmakertjie uit Fyn porselein: 

1

Hanna

Aunty Joan skud haar kop tot haar oorbelle rinkel. Vandag dra sy trosse silwer met rooi steentjies wat pas by haar swart satynrok met die rooi rose en die silwer blare. Om haar skouers hang haar Chinese sjaal, die bloue met die goue krisante. Haar wange is roospienk gepoeier en haar lippe blinkrooi geverf. Alles aan aunty Joan blink, haar neus ook. Sy sê dis hooikoors, maar Hanna se pa sê dis die rook, ’n vieslike, onvroulike gewoonte.

“Jy rook nie in my huis voor my vrou en dogter nie,” sê hy elke keer as sy haar silwer sigaretkoker uithaal en hy sy pyp stop en aansteek.

“Dis ’n skande,” kla aunty Joan, “hoe familie jou kan uitbuit as jy vroualleen is.”

Daar is krummels om haar mond en room op haar bolip. Sy stut haar elmboë op die tafel. Die koekvurkie hang skuins in haar regterhand. “Jy wat gebak het, Hannatjie?”

“Ja, aunty Joan.”

“Maar dan is jy mos reg om te trou en huis op te sit.”

“Nee, Aunty.”

“Joan, jy moenie die kind se kop vol muisneste prent nie.”

Hanna is sestien en sy kook en bak beter as menige jong getroude vrou. Sy maak haar eie klere, borduur die mooiste kussingslope en teelappe en menstrueer al vandat sy twaalf jaar oud is. Maar ma Felicia noem haar steeds “die kind”.

“Sny vir my nog ’n stukkie, asseblief.” Aunty Joan hou haar bordjie uit.

Die fraiings van haar sjaal sleep deur die room. Die skoolhoof se vrou rek haar oë.

Ma Felicia hou haar gesig uitdrukkingloos.

“Jou fraiings!” sê mevrou Wandrag, die musiekjuffrou.

“O, gatta!”

Aunty Joan gryp die fraiings in haar linkerhand vas en lek die room af.

Hanna onderdruk ’n giggel. Dis net aunty Joan wat so iets sal waag. En sy mag maar, want sy was op haar dag ’n rondreisende aktrise en getroud met ’n Portugese matroos wat sy net een dag geken het en wat nie op land kon aard nie.

“Alfredo het die see gekies en ek weet nie of hy nog leef nie,” sê sy altyd met ’n traan in haar oog.

“Miskien is ek ’n weduwee, miskien nie . . .” Aunty Joan snik ’n slag en snuif onmanierlik. “Ek is seker ek is . . . Leer die Bybel nie dat die weduwee en wese versorg moet word nie? Maar klipchristene . . .”

Sy steek haar vurk in die nuwe sny koek en eet terwyl almal om die tafel vir haar wag om haar sin klaar te maak. Die laaste jare werk sy as geselskapsdame en sterwensbegeleidster. Maar dié soort werk raak skaars en die werkgewers is merendeels uitbuiters.

“Ek het Bessie opgepas tot die dag van haar dood, dag en nag langs haar bed gesit vir ’n dak oor my kop en ’n bord kos wat ek self moet kook. Wat kry ek? Nie ’n pennie vir my moeite nie.” Sy skraap die krummels op haar koekbordjie bymekaar en sidder.

“Sal Jasper Losper dink hy doen my ’n eer aan om my snags in my kamer te besoek!”

Die skoolhoof se vrou se oë rek. Mevrou Wandrag gryp nog ’n jamtertjie.

“Hannie, jy kan nou vir ons die tee gaan maak,” sê ma Felicia.

Sy stuur haar kombuis toe voor aunty Joan met die besonderhede van oom Jasper se nagtelike besoeke uitkom – om seker te maak dat haar jong gemoed nie besoedel word nie. Dis nie of Hanna niks weet nie, aunty Joan het haar al deeglik ingelig, op

Engels, die taal wat sy vir sulke intieme sake bêre.

“You are such an innocent child, my dear, and you are going to grow into a beautiful young woman, but beware, don’t let them use you.”

“Wie, aunty Joan?”

“Mans!”

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s